آیا خواب ۹۰ ساله ساعت شمسالعماره ادامه مییابد؟
تاریخ: ۲۰ فروردین ۱۳۹۶
ساعت شمسالعماره کاخ گلستان هدیه ویکتوریا به ناصرالدین شاه بود که بیش از ۹۰ سال است بیحرکت مانده و نمیخواهد از خواب چند ساله بیدار شود چون راهاندازی دوباره آن ماهی ۵۰۰ هزار تومان هزینه برمیدارد.
به گفتهی محمدجواد عسکری؛ ملکه ویکتوریا ساعتی گرانبهایی را به ناصرالدینشاه هدیه کرد تا در بلندترین کاخ تهران که آن زمان شمسالعماره نام داشت کار گذاشته شود. ساعتی که صدای بلندش کاخنشینان شاه را آزار میداد و همه را تا چند فرسخ آن طرفتر هشیار و بیدار میکرد همین شد که شاکیان صدای بلند ساعت دست به دامان شاه کاخ شدند.
ناصرالدین شاه هم دستور داد تا صدایش را کمتر کنند ولی کم شدن صدا همان و قطع صدای همیشگی ساعت همان. تنها یک اشتباه کوچک باعث شد تا این ساعت ۹۰ سال بیحرکت بماند و نشان دهد آخرین زمانی که نشان داده ۶ و ده دقیقه در سال ۱۳۰۴ بوده است.
سالها این ساعت بیحرکت ماند تا اینکه متولیان کاخ گلستان به فکر تعمیر ساعت افتادند و برای این منظور افراد مختلفی به کاخ دعوت شدند تا بتوانند مشکلش را حل کنند در آخر و در سال ۸۹ محمد ساعتچی همدانی ۸۰ ساله که وارث حرفه پدرش یعنی ساعتسازی است برای این کار برگزیده شد قول داد که بتواند آن را راهاندازی کند. او پرآوازهترین ساعتساز ایران است که ساعت تاریخی مسجد سپهسالار را هم پس از ۵۰ سال تعمیر و مرمت کرد.
او ۱۴ ماه تمام در زیر زمین عمارت شمسالعماره روی تعمیر اجزای ساعت کار کرد تا اینکه بالاخره در روز ۲۳ آبان ماه سال ۹۱ دوباره صدای بلندش به صدا در آمد و تهرانی ها بعد از ۹۰ سال صدایش را شنیدند. آن هم در میانه هجمه صداهایی که به مراتب بیشتر از صدای ساعت بود. صداهایی مثل رفت و آمد خودروها، بوق ماشینها و هیاهوی خیابان ناصر خسرو و بازار. در این میان ساعتچی هم به آرزویش رسید و صدای ساعت را شنید هر چند که این ساعت تنها ۱۰ ماه کار کرد و دوباره خوابید!
ساعت بدقلق!
ساعتچی در توضیح علت خوابیدن دوباره ساعت گفت: مرمت و نگهداری از این ساعت باید مداوم باشد. باید هر هفته یک بار کوک شود و هر ماه دو بار روغن کاری شده و هر دو ماه یک بار شست و شو شود. برای انجام این فرایند باید یک متخصص حضور داشته باشد.
وی ادامه داد: ضمن اینکه برای رسیدن به موتور ساعت باید ۱۲۰ پله را طی کرد. پس همه این آموزشها را به یکی از شاگردانم یاد دادهام ولی او برای انجام این کار باید حقوقی از کاخ گلستان دریافت می کرد. ولی مسئولان کاخ این مبلغ را نپرداختند و تصور می کردند که می توانند با یک بار تعمیر برای صد سال دیگر ناقوس این ساعت را به صدا درآورند. درحالی که این ساعت چندین میلیارد تومان هزینه دارد و ارزش آن بسیار زیاد است و ماهی ۵۰۰ هزار تومان برای نگهداری از آن مبلغ کمی است.
احمد مسجد جامعی عضو شورای شهر تهران در یکی از تهران گردی های خود به کاخ گلستان رفت و درباره علت بدقلقی این ساعت از پروین ثقه الاسلام رئیس کاخ گلستان سوال پرسید و جواب شنید که ماهی ۵۰۰ هزار تومان بابت کار کردن این ساعت از ما طلب کردند ما گفتیم نمی توانیم فقط برای کوک شدن یک ساعت در کاخ این هزینه گزاف را بپردازیم برخی از افراد از این راه حقوق و درآمدی برای خود کسب می کنند!
شاید ما آخرین نسلی باشیم که صدای این ساعت را شنیدیم چون هر سال که می گذرد از عمر آن هم کاسته می شود و البته در ایران فقط ساعتچی و شاگردش هستند که می دانند قلق این ساعت بی وقت چیست؟ افرادی که هم سن و سال همین ساعت هستند.
تغییر سلطنت توسط دو جغد!
جعفر شهری در کتاب تهران قدیم خود نوشته است: کلاه فرنگی (سقف اتاقکی که ساعت در آن جاساز شده است) ساعت شمس العماره که همیشه بیرقی(پرچمی) بر فراز آن میجنبید، دارای عجایبی بود که تهرانیها، از آن حرف میزدند.
یکی اینکه در زوال حکومت محمدعلی شاه، روزی کلاغها بر بیرق حملهور می شوند و با منقارشان آن را ریزریز می کنند. دو روز بعد محمد علی شاه گریخته مشروطهخواهان چیره شده و سلطنت تغییر میکند.
دیگر اینکه دو جغد نر و ماده بودند که در محفظه این ساعت لانه داشتند و شایع بود که هر بار ظاهر شوند، سلطنت تغییر میکند. میگفتند در موقع کشته شدن ناصرالدین شاه، سه روز از لانه بیرون آمده بودند که روز سوم شاه تیر خورده، تاج و تخت به مظفرالدین شاه میرسد. آنچه این شایعه یا حقیقت را بر سر زبانها انداخت، بیرون آمدن و ظاهر شدن این دو جغد در روزهای ۱۶ تا ۱۹ شهریور ۱۳۲۰ بود. جغدها که بیرون آمدند مردم میگفتند خدا عاقبت پیدا شدن جغدها را به خیر کند، که متفقین به ایران حمله کردند، قحطی، کشتار و ناامنی همه جا را گرفت و شد آنچه قلم از بیانش عاجز است.
منبع: خبرگزاری مهر
